منتور حرفهای حقوقی چیست؟
منتور فردی است که موضوع مورد نیاز را به صورت علمی و عملی آموخته است و در آن حوزه تخصص پیدا کرده است.
منتورینگ به معنای راهنمایی و مشاوره از سوی فردی با تجربه و متخصص در یک زمینه که به فردی کم تجربه ارائه می شود.
با این توضیح متنور حرفهای حقوقی، ارائه راهنمایی و مشاوره توسط فرد با تجربه و متخصص در زمینه حقوقی مربوط به موضوع خاص به صورت حرفهای گفته می شود.
فرق بین دادخواست حقوقی و شکایت کیفری
در زندگی روزمره ممکن است با مسائلی مواجه شویم که با نقض یک حق یا وقوع یک جرم ارتباط دارد. در چنین شرایطی برای احقاق حق یا پیگیری مجازات مرتکب، دو مسیر اصلی پیش رو داریم: «دادخواست حقوقی» یا «شکایت کیفری». در ادامه این تفاوتها را توضیح میدهیم:
دادخواست حقوقی (دعوای حقوقی):
گونهای از طرح دعواست که شخص (خواهان) برای مطالبه حقوق مالی یا غیرمالی خود (مانند مطالبه اجاره، مطالبه مهریه، مطالبه خسارت یا الزام به انجام تعهد) به دادگاه حقوقی مراجعه میکند.
موضوع دادخواست حقوقی، معمولاً مطالبه حق یا جبران خسارت است؛ یعنی خواهان میخواهد طرف مقابل (خوانده) را وادار کند حقی را بپردازد یا عملی را انجام دهد یا انجام ندهد. مثالها: مطالبه اجاره عقبافتاده، مطالبه مهریه، الزام به تحویل ملک، ابطال سند یا تقسیم ارث.
هدف نهایی دادخواست حقوقی، برقراری یا بازگرداندن حق شخصی خواهان است. یعنی مطالبه مبلغ یا الزام به انجام تعهد.
نتیجهی دعوای حقوقی معمولاً صدور حکم به پرداخت خسارت یا پرداخت مبلغ معوق و اجبار خوانده به انجام تعهد است.
شکوائیه (شکایت کیفری):
روشی است برای پیگیری جرائم. اگر شخصی عملی انجام دهد که قانون آن عمل را جرم میداند (مانند سرقت، ضرب و جرح، کلاهبرداری)، شاکی (یا دادسرا از طرف جامعه) با تقدیم شکایت کیفری خواستار مجازات مجرم میشود.
موضوع آن رسیدگی به یک رفتار مجرمانه است و در نهایت مجازات (حبس، جزای نقدی، شلاق و…) برای مرتکب درخواست یا اعمال میشود. مثالها: شکایت سرقت، شکایت ضرب و جرح، شکایت کلاهبرداری، شکایت جعل.
هدف نهایی شکایت کیفری، تنبیه و مجازات مجرم و در برخی موارد تأمین حقوق مالباختگان (مانند جرائم قابل گذشت).
نتیجهی رسیدگی کیفری، صدور حکم محکومیت (حبس، جزای نقدی، شلاق، جزای جایگزین) و در صورت نیاز، جبران ضرر و زیان مادی یا معنوی شاکی است.
مراجع رسیدگی قضائی دادخواست حقوقی وشکایت کیفری
۱-دادخواست حقوقی:
پرونده دادخواست حقوقی، در دادگاههای حقوقی (معمولاً دادگاه عمومی حقوقی) مطرح میشود. به شخصی که دعوای حقوقی را مطرح کرده، خواهان گفته میشود و طرف مقابل خوانده نامیده میشود. پرونده حقوقی، تحت قانون آیین دادرسی مدنی رسیدگی میشود.
ب-شکایت کیفری:
شکایت کیفری، در دادسرا (بازپرسی یا دادیاری) آغاز میشود و بعد از تحقیقات مقدماتی با توجه به موضوع به دادگاه کیفری (دادگاه انقلاب یا کیفری۲ یا کیفری یک) ارجاع میشود. به شخصی که دعوای کیفری را مطرح میکند، شاکی میگویند و به طرف مقابل متشاکی یا متهم میگویند. پرونده کیفری تحت قانون آیین داردرسی کیفری رسیدگی میشود.
جمع بندی و نتیجه:
۱.دادخواست حقوقی برای آن است که وقتی حقی از شما تضییع شده (مال یا تعهد) را بازپس گیرید یا خسارت خود را مطالبه کنید و در دادگاه حقوقی پیگیر باشید.
۲.شکایت کیفری زمانی مطرح میشود که رفتاری از سوی دیگری مصداق «جرم» باشد و هدف شما مجازات مرتکب یا حداقل ثبت سابقهی کیفری اوست.
۳.آثار و نتیجهی این دو مسیر متفاوت است: در دعوای حقوقی پایان کار معمولاً یک حکم مالی یا الزام به انجام کاری صادر میشود، اما در پرونده کیفری مجازات حبس، جزای نقدی یا سایر مجازاتها موضوع اصلی است. در بسیاری از مواردِ واقعی، همزمان باید از هر دو مسیر (حقوقی و کیفری) استفاده کرد؛ بهعنوان مثال، اگر کسی با جعل سند ملکی شما را متضرر کرده، هم باید شکایت کیفری برای جعل و کلاهبرداری بدهید و هم دادخواست حقوقی برای ابطال سند و بازپسگیری ملک مطرح کنید.
شناخت تفاوت این دو مسیر به شما کمک میکند زمانی که با مشکل حقوقی یا جرم مواجه میشوید، بدانید از کدام مسیر شروع کنید و انتظارتان از نتیجهی هر پرونده چه چیزهایی است.
بهطور خلاصه:
اگر دنبال مطالبه مالی یا الزام به انجام تعهد هستید، به دادگاه حقوقی بروید و دادخواست حقوقی بدهید.
اگر با جرم و رفتار مجرمانه مواجه شدهاید، به دادسرا یا دادگاه کیفری شکایت بدهید تا مجازات و برخورد با مرتکب پیگیری شود.
با این آگاهی، میتوانید در زمان مناسب، در مسیر درست قضایی قرار بگیرید و حق خود را بهتر و سریعتر دنبال کنید.
گردآورنده: مریم احمدی
شرایط طرح دادخواست یا دعوای حقوقی
در اینجا به برخی از شرایطی که برای طرح دادخواست یا دعوای حقوقی لازم است را توضیح میدهیم:
۱.اهلیت طرح دعوا:
هر فرد عاقل و بالغ میتواند شخصا یا از طریق وکیل دادگستری دادخواست حقوقی مطرح کند. فردی که غیر بالغ و مجنون است ولی قهری(پدر یا پدربزرگ) یا قیم از طرف او طرح دعوا میکند.
۲.دلایل و مستندات:
شخصی که دادخواست حقوقی را مطرح میکند (خواهان) باید دلیل قانونی (مثلاً قرارداد، سند ملکی، فیش پرداختی، رسید بانکی) داشته باشد که حق خود را ثابت کند.
۳.رعایت مهلتهای قانونی:
دادخواست حقوقی را میتوان در هر زمانی مطرح کرد. پرونده حقوقی بر اساس قانون آیین دادرسی مدنی رسیدگی میشود. از نکات مهم این است که وقتی دادخواست حقوقی مطرح شد و رسیدگی در دادگاه آغاز شد، مهلتهای قانونی که در این قانون آمده را باید رعایت کنید.
هر وقت ابلاغی از طرف دادگاه، برای شما ارسال شد و از شما درخواست کرد که انجام کاری را در مهلت مقرر انجام دهید، باید در مهلت قانونی اقدام کنید وگرنه ممکن است حتی دادخواست حقوقی شما توسط دادگاه رد شود. مانند ابلاغیه رفع نقص، پرداخت هزینهی کارشناسی و… . نکته مهم دیگر اینکه اگر رای به ضرر شما صادر شد باید در مهلت قانونی مندرج در دادنامه، نسبت به آن تجدیدنظرخواهی کنید. ضرر رعایت نکردن مهلتهای قانونی گاهی قابل جبران نیست و راه احقاق حق بسیار دشوار یا غیرممکن میشود.
شرایط طرح شکوائیه یا شکایت کیفری
۱.شاکی خصوصی یا شاکی عمومی:
در برخی جرائم، شاکی مالک خصوصی است (مانند سرقت)، در برخی دیگر دادستان از طرف جامعه به عنوان شاکی مطرح میشود (مانند فروش مشروبات الکلی).
۲.قابل گذشت یا غیرقابل گذشت بودن جرم:
برخی جرائم (مانند توهین، ضرب و جرح ساده) در صورت گذشت شاکی از تعقیب کیفری خارج میشود. اما جرائم مهمتر (مانند قتل، سرقت مسلحانه) قابل گذشت نیست و در صورت گذشت شاکی خصوصی، ممکن است فقط موجبات تخفیف مجازات باشد.
۳.مهلت شکایت:
بعضی از جرائم دارای مهلت زمان شکایت کیفری .هستند مثلاً جرم تهمت یا افترا تا یک سال از تاریخ اطلاع از وقوع جرم، شکایت نکند، حق شکایت کیفری از او ساقط میشود. وقتی مهلت طرح شکایت رعایت نشود، جرم مذکور مشمول مرور زمان کیفری میشود و از نظر کیفری قابل پیگیری نیست مگر اینکه موضوع جنبه حقوقی نیز داشته باشد یا ضرر یا زیان حقوقی نیز وجود داشته باشد و بتوان با طرح دادخواست حقوقی خسارت وارده را دریافت نمود.
